Zaden oogsten

Zaden oogsten is soms een bewerkelijk karwei, maar voor mij wel rustgevend. Je kunt het zo even tussendoor doen. Er is tijdens de zomermaanden altijd wel wat zaad te oogsten en ik wandel dan ook, zelfs nadat ik boodschappen heb gedaan en m'n fiets weer heb opgeborgen in de schuur, naar binnen met een handje zaden.

Je hebt niet veel nodig om zaden te oogsten. Een schaar om rijpe, of bijna rijpe zaaddozen mee af te knippen. Het kan ook met je handen, maar sommige zitten zo stevig vast dat je je handen kunt openhalen, of en dat overkomt me wel eens in mijn ongeduld, Dat je zo hard moet trekken dat uiteindelijk alle losse zaden op de grond terecht komen.

Soms is het lastig om te zien wat precies de zaden zijn of wanneer de zaden rijp zijn. Het is moeilijk om één gemene deler te benoemen wat voor alle rijpe zaden zou moeten gelden. The seedsite heeft een onderdeel op de site die heel uitvoerig een behoorlijk aantal plantenzaden gedocumenteerd heeft met foto's erbij. Als je niet precies weet hoe het zaad van een plant eruit zou moeten zien of de zaaddozen waar je de zaden in kunt vinden. Echt heel handig. En dan is er ook nog de site van Emmy van Roest-Borger. Ook zij heeft een aantal foto's van zaden geplaatst. Ze schrijft bovendien erg leuk.

Als ik dan toch een handvat zou moeten geven als indicatie wanneer zaden rijp zijn dan is dat meestal als de zaaddozen bruin verkleuren. Als je zachtjes schudt zou je de losse zaden kunnen horen rammelen in de zaaddoos. Eigenlijk is het belangrijk om de zaaddozen al te oogsten vlak voor ze van nature open gaan om hun zaad te laten kennismaken met de wereld. Dan is het namelijk al te laat en dan zou een groot deel van de zaden onder de plant op de grond vallen. Te vroeg oogsten is ook niet goed, want dan loop je het risico dat de zaden nog niet goed ontwikkeld zijn. De meeste zaden rijpen echter nog wel een beetje na. Het is allemaal een kwestie van timing wat je steeds een beetje beter door krijgt. Als je al een paar seizoenen met een plant hebt meegemaakt dan ken je elk stadium van de ontwikkeling van de plant. En dus ook wanneer de plant haar zaden vrij laat.

De zaden kun je oogsten in enveloppen, papieren boterhamzakjes (die je tegenwoordig op steeds minder plekken kunt kopen, helaas) en wat ik zelf vaak gebruik is plastic koffiebekertjes. Hele grote zaaddozen vang ik eerst op in een grotere pot. Ik heb een heleboel van die transparante plastic potten waar je jodekoeken in koopt. Die zijn echt heel handig bij het oogsten van zaden. Je kunt er grotere zaaddozen eenvoudig mee opvangen en omdat ze transparant zijn kun je je zaden goed bestuderen. De plastic koffiebekertjes die ik gebruik worden allemaal direkt voorzien van naam. Vertrouw beter niet op je vermogen om het allemaal wel te onthouden. Voor je het weet ben je het kwijt. Vooral bij zaden die erg op elkaar lijken. De bekertjes krijgen allemaal een plekje in een droge kamer, uit de zon. Om nog na te kunnen rijpen en te drogen. Zo krijgen eventuele beestjes ook nog de kans je zaadjes te verlaten. Zaad dat zichzelf alvast een beetje schoont... Wat wil je nog meer!

Sommige zaden vallen nadat de zaaddozen zijn open gegaan gewoon uit hun omhulsel. Dan kun je ze eventueel nog wat helpen door even flink te schudden (natuurlijk wel met de papieren zak, opvangbakje eromheen). Er zijn ook zaden waarvoor je flink moet peuteren voor je ze los krijgt. En er zijn er ook bij waar je naast zaad ook een heleboel kaf erbij cadeau krijgt. Dan ben je tijden aan het 'schonen' voor je uiteindelijk enkel zaad overhoudt. Helemaal schoon hoeft het zaad niet te zijn om toch met succes gezaaid te kunnen worden, maar te veel rommel erin is niet prettig.

Je kunt veel zaden gemakkelijker scheiden van het kaf door zeven te gebruiken. Als je zeefjes in verschillende maten hebt dan kies je de juiste maat per zaadsoort. Zo kun je bijvoorbeeld nog een hele fijne maat nemen om eventueel stof of gruis eruit te filteren.

Verder naar zaden bewaren en ruilen